Επιθετικότητα

«Εκδηλώσεις επιθετικής συμπεριφοράς»

1. Παιδική Επιθετικότητα

Τα παιδιά της πρώτης σχολικής ηλικίας είναι μικρά ζωηρά πλάσματα, που η σωματική και η ψυχοκινητική τους κατασκευή, με τις αυξημένες κινητικές δυνατότητες και ανάγκες, τα οδηγεί συχνά, σε εκρηκτικές ή ζωηρές ενέργειες.

Πολλοί ενήλικοι, σπεύδουν να χαρακτηρίσουν την ενεργητικότητα των παιδιών ως «επιθετικότητα» και να τους κρεμάσουν την ταμπέλα «τα κακά παιδιά». Τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο απλά. Εμείς οι μεγάλοι, που κρίνουμε την συμπεριφορά των παιδιών μας, ξεχνάμε πως υπήρξαμε κι εμείς κάποτε παιδιά. Παράλληλα, έχουμε κοινωνικοποιηθεί και συμμορφωθεί με τους κοινωνικούς κανόνες και νόμους. Έχουμε κατανοήσει πως για να ζήσουμε αρμονικά με τους άλλους πρέπει να σεβαστούμε τα δικαιώματα τους. Γι’ αυτό το λόγο, σε αντίθεση με τα παιδιά, προσπαθούμε να συγκρατούμε και να ελέγχουμε τον εαυτό μας, τις κρίσεις του θυμού και της οργής μας. Αντίθετα, τα παιδιά δεν έχουν πλήρως κοινωνικοποιηθεί. Δεν έχουν αποκτήσει την αίσθηση ότι οι ενέργειες τους μπορεί να πληγώσουν τους άλλους. Όσο μεγαλώνουν και κοινωνικοποιούνται, μειώνεται η παρεξηγημένη «ενεργητικότητα» τους. Με άλλα λόγια, η επιθετικότητα είναι μια φυσιολογική αντίδραση της παιδικής ηλικίας. Τα παιδιά διεκδικούν και αγωνίζονται να διατηρήσουν τα δικαιώματα τους με τον τρόπο που ξέρουν, την φωνή ή το βίαιο ξέσπασμα. Κάποιοι μπορεί να ονομάσουν αυτό τον τρόπο «επιθετικό», άλλοι «διεκδικητικό» ή «αγωνιστικό». Στην πραγματικότητα, για να χαρακτηρίσουμε ένα παιδί ως επιθετικό θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας:

1) την διάρκεια της επιθετικής συμπεριφοράς του παιδιού,

2) την ηλικία και το φύλο του παιδιού,

3) το βαθμό της εχθρότητας προς τους άλλους,

4) την δυνατότητα του παιδιού να ελέγχει τον εαυτό του και τις εκρήξεις οργής του.

Έτσι, η προβληματική επιθετική συμπεριφορά ενός παιδιού είναι αυτή που διαρκεί πολύ καιρό, περιέχει τα στοιχεία της παράλογης εχθρότητας, του μίσους και της εκδίκησης ή της σκληρότητας απέναντι στους άλλους ανθρώπους (ή τα ζώα) και δεν ελέγχεται εύκολα από το παιδί, σε σημείο που δεν μπορεί να σταματήσει να προκαλεί πόνο στους γύρω του, καθώς και στον εαυτό του καμιά φορά. Η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στην απλή επιθετική συμπεριφορά (αντίδραση) και την προβληματική, είναι η έννοια του μίσους και της εκδίκησης που τρέφει το παιδί για τα «θύματα» του.

Η επιθετικότητα αναφέρεται σε όλες τις μορφές διεκδικητικής – αγωνιστικής προσπάθειας και σε όλες τις ενέργειες που αποσκοπούν στην άσκηση ελέγχου επάνω στο περιβάλλον του ατόμου. Τα επιθετικά παιδιά είναι συνήθως:

1. Ανυπάκουα

2. Αρνητικά

3. Δείχνουν απάθεια

4. Έχουν προκλητική συμπεριφορά προς τα άτομα εξουσίας

2. Αιτίες και μορφές της παιδικής επιθετικότητας

Τα αίτια της αντικοινωνικής συμπεριφοράς μπορεί να είναι ενδογενή, συνέπεια περιβαλλοντικών επιδράσεων ή συνδυασμός των παραπάνω.

Πιο συγκεκριμένα, η επιθετικότητα των παιδιών μπορεί να οφείλεται:

1. Στις υπερβολικές στερήσεις και απαγορεύσεις που τους επιβάλλουν οι γονείς, οι δάσκαλοι, οι συνομήλικοι. Τα συνεχή «μη» και «όχι» μπορεί να προκαλέσουν ψυχική αναστάτωση και απογοήτευση στα παιδιά ιδίως όταν νιώθουν πως δεν μπορούν να εκπληρώσουν ένα όνειρο τους, μια επιθυμία τους. Αυτή η απογοήτευση, μπορεί να πυροδοτήσει την έκρηξη τους, την βίαιη αντίδραση τους.

Παράδειγμα: ένα παιδί που εμποδίζεται συνεχώς από τους γονείς του να κάνει ποδήλατο ή να παίξει μπάλα γιατί πρέπει να διαβάζει διαρκώς, ίσως μια μέρα αντιδράσει βίαια προς τους γονείς του ή τους δασκάλους του γιατί τους θεωρεί «πηγή της δυστυχίας του».

2. Οι κακοτυχίες και οι δυσκολίες της ζωής μπορεί να ωθήσουν ένα παιδί στην εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς. Όταν το παιδί αγωνίζεται σκληρά να τα καταφέρει στο σχολείο χωρίς όμως αποτέλεσμα, τότε απογοητεύεται. Η απογοήτευση συχνά μετατρέπεται σε ανυπακοή, λεκτική και σωματική επιθετικότητα προς τους δασκάλους και τους γονείς, γιατί πυροδοτούν την δυστυχία του. Η δυστυχία γεννάει βία και αυτό γιατί τα παιδιά έχουν ανάγκη οι γύρω τους να τα προσέξουν και να τα αγαπήσουν ξανά. Με τα χτυπήματα, τις βρισιές, τις φωνές και την προκλητική συμπεριφορά είναι σαν να φωνάζουν: «πρόσεξε με, υπάρχω και σε έχω ανάγκη».
3. Παραμέληση, υψηλές προσδοκίες, απόρριψη, ανταγωνιστικότητα που ξεκινάει από τους ίδιους του γονείς μπορεί να οδηγήσουν ένα παιδί σε βίαιο ξέσπασμα οργής και θυμού (τίποτα δεν τελειώνεις σωστά, Ο Νίκος είναι πιο καλός μαθητής από σένα κτλ). Η στέρηση της προσοχής και της αγάπης των γονιών γεννά σε ορισμένα παιδιά εσωτερική ανασφάλεια και δυστυχία. Έτσι, προσπαθούν να ξανακερδίσουν την αγάπη και την προσοχή των γονιών τους προβαίνοντας σε βίαιες ενέργειες που θα μονοπωλήσουν το ενδιαφέρον τους. Οι γονείς αντιδρούν αμέσως από ανησυχία για την εξέλιξη του φαινομένου αλλά συχνά και από φόβο του «τι θα πει ο κόσμος». Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά αντιλαμβάνονται πως υιοθετώντας την τακτική της «έκρηξης» κερδίζουν αυτό που θέλουν και έτσι, όποτε νιώθουν πως χάνουν την γονική προσοχή και αγάπη την εφαρμόζουν.
4. Τα παιδιά μαθαίνουν να φέρονται επιθετικά παρατηρώντας και αντιγράφοντας την συμπεριφορά μας. Αν εμείς είμαστε αυστηροί, επικριτικοί και χρησιμοποιούμε την σωματική τιμωρία για να λύσουμε τα προβλήματα μας, συνήθως, το μόνο που καταφέρνουμε είναι να μάθουμε τα παιδιά μας να φέρονται βίαια. Αν για παράδειγμα τιμωρήσουμε το παιδί μας με ξύλο επειδή το ίδιο χτύπησε τον αδερφό του, τότε απλώς του επιβεβαιώνουμε την ιδέα ότι «η βία είναι δύναμη, εξουσία, υπεροχή». Η βία φέρνει βία – δεν λύνει το πρόβλημα της επιθετικότητας, ούτε θεραπεύει την αιτία της που είναι η στέρηση της αγάπης – προσοχής ή το χαμένο όνειρο των παιδιών (ματαίωση). Το ξύλο ή η σωματική τιμωρία, φέρνει νέα αναστάτωση, πλήγμα στην αυτοπεποίθηση του παιδιού, και νέα έκρηξη.
5. Η τηλεόραση και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια με την αλόγιστη προβολή επιθετικών ηρώων και προτύπων. Για να αποφύγουμε την υπερβολική εξάρτηση των παιδιών μας από την τηλεόραση και την πιθανή της επίδραση στις επιθετικές ενορμήσεις των παιδιών, ας κάνουμε μια επιλογή προγραμμάτων και παρακολουθώντας τα μαζί τους ας καταδικάσουμε την βία, όπου αυτή εμφανίζεται.

Οι βασικές μορφές επιθετικής συμπεριφοράς είναι:

1. Αγενής συμπεριφορά
2. Αδιάφορη στάση προς το σχολείο και τις υποδείξεις των γονιών
3. Καταστροφικότητα
4. Άσχημη γλώσσα
5. Εκρήξεις οργής
6. Μίσος
7. Θεατρική μονοπώληση της προσοχής των άλλων.

Σε πολλές περιπτώσεις η ανάρμοστη συμπεριφορά του επιθετικού παιδιού επεκτείνετε και μέσα στην τάξη, όπου η ανία, η έλλειψη κινήτρων για μάθηση, η έλλειψη ενδιαφέροντος για κάποια μαθήματα, ειδικές ανάγκες του παιδιού ή/και μαθησιακές δυσκολίες όπως και η πίεση των συνομηλίκων μπορεί να το οδηγήσουν σε αντικοινωνικές συμπεριφορές με δυσάρεστες συνέπειες κυρίως για το ίδιο.

3. Πρακτικές συμβουλές για γονείς

1. Όρια και κανόνες
2. τεχνική διακοπής ενίσχυσης (απομάκρυνση από την πηγή της απόλαυσης του παιδιού)
3. σπάστε την αλυσίδα: περιορισμός (παρεμπόδιση επιθυμίας) – θυμός – επιθετικότητα
4. Αγνοούμε την επιθετική συμπεριφορά - δείχνουμε προσοχή μόνο όταν το παιδί συνεργάζεται – υπακούει στους κανόνες και τα θεσπισμένα όρια
5. Χρήση παιχνιδιών/βιβλίων/δραστηριοτήτων/συζητήσεων που προωθούν την διαχείριση του θυμού, την συνεργασία, την έκφραση των συναισθημάτων και όχι τον ανταγωνισμό.
6. Αν το παιδί σας αρνείται να συμμορφωθεί σε αυτό που του ζητάτε τότε σας προτείνω τα ακόλουθα: α) Επιμείνετε σε αυτό που ζητάτε, β) Παραμείνετε ήρεμοι και ευγενικοί, γ) Γνωστοποιήστε του τους κανόνες και τις προσδοκίες σας με σαφή τρόπο και εξηγήστε του την αντίθεση που υπάρχει ανάμεσα στις προσδοκίες σας και την συμπεριφορά του, δ) Υπενθυμίστε του τις συνέπειες της αντικοινωνικής του συμπεριφοράς, ε) Επιτρέψτε του να επιλέξει ανάμεσα στην συνέπεια ή στην τροποποίηση της συμπεριφοράς του, ζ) Αποφύγετε τις συναισθηματικές αντιδράσεις – τα επιθετικά παιδιά θα πετύχουν τον σκοπό τους αν καταφέρουν να σας νευριάσουν. Αντί αυτού, εκλογικεύστε την κατάσταση και συμπεριφερθείτε ως ο ενήλικας της κατάστασης, η) Χρησιμοποιήστε ένα σύστημα ανταμοιβών για τον έλεγχο της συμπεριφοράς του παιδιού.
7. Συνεργασία μεταξύ δασκάλου και γονιού (κοινή και ενιαία τακτική).
8. Αποφυγή σωματικής τιμωρίας και επικέντρωση στην συζήτηση (συνέπειες επιθετικής συμπεριφοράς στους ίδιους και στους γύρω τους)
9. Απομάκρυνση από την εστία της έντασης (για να ηρεμίσουν)
10. Αν επιβληθεί τιμωρία, καλό θα ήταν να συνοδεύεται πάντα από συζήτηση και εξήγηση για τους λόγους που επιβλήθηκε. Η τιμωρία καλό θα ήταν να επικεντρώνεται σε μικρή στέρηση προνομίων και να είναι άμεση, έτσι ώστε το παιδί να συνειδητοποιήσει πως η τιμωρία είναι συνέπεια της επιθετικής του συμπεριφοράς και όχι επειδή δεν το αγαπάμε γενικά. Ας αποφύγουμε επίσης τις απειλές ή τις αναβολές της τιμωρίας γιατί έτσι παρατείνουμε τον φόβο και την αγωνία του παιδιού.
11. Εξηγούμε στα παιδιά πόσο πιο όμορφη είναι η ζωή μας και η καθημερινότητα μας όταν είναι ήρεμα.

6. Για το τέλος…

Όλα τα παραπάνω είναι κάποιες φορές δύσκολο να εφαρμοστούν σε μια πιεστική και αγχωτική καθημερινότητα που απλά συχνά προσπαθούμε να επιβιώσουμε. Όμως μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα τη φορά, για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας κάθε φορά που αντιμετωπίζουν μια ψυχική σύγκρουση που οδηγεί σε βίαιο ξέσπασμα. Τους το οφείλουμε ως γονείς – το αξίζουν. Ας είμαστε λοιπόν στοργικοί και διαλλακτικοί, όσο μπορούμε, ώστε να λύνουμε ειρηνικά τις διαφορές μας. Ας προσπαθούμε να καλλιεργούμε το έδαφος, έτσι που να μην προκαλούμε στα παιδιά μας απογοητεύσεις ή αισθήματα κατωτερότητας, που ανάβουν το φυτίλι της επιθετικότητας τους. Η ανώφελη πίεση μας να πετύχουν πράγματα που δεν μπορούν, οι υπερβολικές μας προσδοκίες για τις επιδόσεις τους, οι απαγορεύσεις, οι συγκρίσεις, οι αποδοκιμασίες και οι χαρακτηρισμοί, μπορεί να οδηγήσουν το παιδί σε σκληρότητα ή εχθρότητα απέναντι στις πηγές του άγχους τους (το σχολείο, τους συμμαθητές, εμάς τους ίδιους). Επίσης, πρέπει να είμαστε προσεχτικοί στο θέμα της ανατροφής και των πρότυπων που θέλουμε να περάσουμε στα παιδιά μας. Χαλιναγωγώντας τον δικό μας επιθετικό εαυτό αποφεύγουμε να δούμε μια μέρα τον κακό και βίαιο εαυτό μας μέσα στους «καθρέφτες» που εμείς μεγαλώσαμε. Ένας στοχαστής σημείωσε κάποτε:

Αν τιμωρούμε τα παιδιά μας, τα μαθαίνουμε να τιμωρούν

Αν τα κριτικάρουμε, τα μαθαίνουμε να κριτικάρουνε

Αν τους δείχνουμε πως τα καταλαβαίνουμε,

τα μαθαίνουμε να καταλαβαίνουν τους άλλους.

Η γονεική αγάπη και κατανόηση απέναντι στα παιδιά καθώς και η καλλιέργεια, μέσα στην οικογενειακή ζωή του σεβασμού και της αγάπης για τους συνανθρώπους, είναι ο καλύτερος τρόπος για την μείωση της επιθετικής συμπεριφοράς των παιδιών και της ήρεμης οικογενειακής ζωής.

«Τα δειλά – μοναχικά παιδιά»

1. Τα δειλά, ντροπαλά παιδιά

• Η ντροπαλότητα των παιδιών δεν εξισώνεται με την δειλία. Η φυσική συστολή και η ντροπαλότητα είναι φυσιολογικά αναπτυξιακά στάδια της νηπιακής, παιδικής και πρώτης εφηβικής ηλικίας. Είναι σημάδι της ανάπτυξης των παιδιών μας.
• Το αίσθημα της ντροπής κορυφώνεται στα νήπια που δεν έχουν ακόμα αναπτύξει πλήρως τις κοινωνικές τους δεξιότητες. Συντροφεύει όμως και τα παιδιά του Δημοτικού στο δρόμο τους ως την εφηβική ζωή.
• Για μερικούς ανθρώπους, η ντροπαλότητα και η συστολή μπορεί να τους συντροφεύουν σε όλη τους την ζωή.
• Έτσι, δεν είναι ανάγκη να ανησυχούμε αν τα παιδιά μας εμφανίζουν, ιδίως στα πρώτα σχολικά τους βήματα, κάποια σημάδια συστολής ή ντροπαλότητας μπροστά στους ξένους.
• Ωστόσο, καλό θα ήταν από νωρίς να αποκτήσουν αρκετές κοινωνικές εμπειρίες και βιώματα και να είναι σε επαφή με άλλα πρόσωπα εκτός από αυτά του συγγενικού περιβάλλοντος. Σημαντικό ρόλο παίζει σε αυτό, η προσχολική εκπαίδευση (παιδικός σταθμός και νηπιαγωγείο) που βοηθά τα παιδιά στο να εξερευνήσουν με επιτυχία το πρώτο τους κοινωνικό περιβάλλον μακριά από το σπίτι στο οποίο καλούνται να δραστηριοποιηθούν.

2. Η παιδική δειλία

Μερικά παιδιά δεν είναι απλώς ντροπαλά. Αυτό γιατί:

• Αποφεύγουν τις παρέες των συνομηλίκων τους
• Συναναστρέφονται μόνο με μικρότερα παιδιά
• Μέσα στην σχολική τάξη είναι πολύ ήσυχα και δεν παίρνουν μέρος στην διαδικασία του μαθήματος
• Δυσκολεύονται να παραβρεθούν σε κοινωνικές εκδηλώσεις
• Δεν συμμετέχουν σε ανταγωνιστικά αθλήματα
• Δεν συμμετέχουν σε δραστηριότητες των συνομηλίκων τους στα διαλείμματα.

Αίτια

• Έλλειψη αυτοπεποίθησης
• Φόβος αποτυχίας

Αυτά τα δυο στοιχεία:

• αναχαιτίζουν την ενεργητικότητα αυτών των παιδιών
• περιορίζουν την δράσης τους, τα κάνουν να υποφέρουν ψυχικά και να μην μπορούν να προσαρμοστούν ομαλά στο σχολικό τους περιβάλλον.

Ο φόβος των παιδιών «μην αποτύχουν» και η έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό τους έχουν τις βαθύτερες ρίζες τους στα ακόλουθα:

1. Στις σχολικές δυσκολίες και τις απαιτήσεις του προγράμματος

Μερικές φορές, κάποια παιδιά απογοητεύονται πολύ γρήγορα από τις πρώτες κιόλας σχολικές τους αποτυχίες. Νιώθουν πως δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των μαθημάτων τους και έτσι παραιτούνται από την προσπάθεια. Κλείνονται στον εαυτό τους, γιατί αυτή είναι η άμυνα τους, γιατί με την απόσυρση τους, κανείς δεν τους κατηγορεί – η δειλία και όχι τόσο η αποτυχία γίνεται το αντικείμενο της προσοχής όλων...

2. Στην υπέρ-προστατευτική στάση των γονιών

Τα παιδιά που μεγαλώνουν με υπέρ – προστατευτικούς γονείς έχουν αυξημένες πιθανότητες να γίνουν πιο δειλά από τα παιδιά των οποίων οι γονείς ενισχύουν την ελευθερία, τα αφήνουν να παίζουν ή να διαβάζουν μόνα τους, να παίρνουν πρωτοβουλίες και να επιλέγουν τους φίλους και τα ενδιαφέροντα τους.

3. Στην αυστηρότητα, την επίκριση, την απόρριψη που δέχονται από τους γονείς ή / και τους δασκάλους τους.

Μερικά παιδιά αντιδρούν με επιθετικότητα στην αυστηρότητα των γονέων, εξαιτίας της παρεμπόδισης των επιθυμιών τους. Υπάρχουν άλλα που αντιδρούν με δειλία, αποφυγή και εγκατάλειψη της προσπάθειας για επιτυχία. Η στάση αυτή ενισχύεται ιδίως όταν νιώθουν πως δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις υψηλές προσδοκίες των γονιών τους, στην πίεση τους να φτάσουν στα πρότυπα που έχουν εκείνοι για τα ίδια και στην βαθμομανία τους. Ύστερα από μια αποτυχία, έρχεται πάντα η λεκτική ταπείνωση από τους γονείς ή η τιμωρία που ψαλιδίζει την αυτοπεποίθηση των ήδη δειλών παιδιών και τα σπρώχνει πιο βαθιά στο καβούκι τους.

3. Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί που εμφανίζει έντονη δειλία;

Για να βγάλουμε τα δειλά παιδιά από το κέλυφος της δειλίας και της αδράνειας πρέπει:

• Αποδοχή όπως είναι, με τις ικανότητες και τις ελλείψεις τους. Να τους δηλώσουμε ότι τα αγαπάμε και ότι θα τα βοηθήσουμε να απαλλαγούν από τα «πικρά» τους συναισθήματα
• Να τους τονίσουμε πως η σχολική ζωή είναι ένα μίγμα από επιτυχίες αλλά και αποτυχίες. Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε τις αποτυχίες. Χρειάζονται στην ζωή και οι επιτυχίες και οι αποτυχίες γιατί μας βοηθάνε να μάθουμε από τα λάθη μας και μας κάνουν πιο δυνατούς.
• Συνεχείς ενθάρρυνση.

-Έπαινος,

-Ανάθεση υπευθυνοτήτων που μπορούν να διεκπεραιώσουν,

-Εύρεση ξεχωριστών ικανοτήτων και επικέντρωση σε αυτές,

-Προώθηση φιλικών σχέσεων που θα τα βοηθήσουν να βγουν από την «κρυψώνα» τους.

• Αποφυγή έντονης κριτικής. Ας μην απαιτούμε περισσότερα από αυτά μπορούν να κάνουν, ανεξάρτητα από τις δικές μας φιλοδοξίες και όνειρα.

Αυτό που πρέπει να θυμάστε πάντα είναι πως η φυσική δειλία είναι ένα καμπανάκι προειδοποίησης που χτυπούν τα παιδιά. Αν δεν δώσουμε σημασία και συνεχίσουμε να τα πιέζουμε, κριτικάρουμε και αποφεύγουμε την προσπάθεια ανεξαρτησίας τους, τότε η δειλία μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρότερη περίπτωση ελλιπούς κοινωνικής προσαρμογής.

4. Η αποξένωση των παιδιών

Η συμπεριφορά των αποξενωμένων παιδιών δεν είναι ενοχλητική και συχνά, οι γονείς και οι δάσκαλοι δεν δίνουν την πρέπουσα σημασία έτσι ώστε να βγάλουν αυτά τα παιδιά από την μοναξιά τους. Η στάση μας αυτή, ενδυναμώνει ακόμη περισσότερο την απομόνωση τους.

Τα μοναχικά παιδιά παρουσιάζουν κυρίως τα χαρακτηριστικά των δειλών παιδιών. Τι τα κάνει όμως να διαφέρουν από αυτά:

• Έντονη διάθεση για απομόνωση μέσα στην τάξη, στο προαύλιο, στο σπίτι
• Ονειροπόληση (φυγή, απόδραση από μια δυσάρεστη κατάσταση)
• Μειωμένη προσοχή
• Μειωμένη περιέργεια κατά την διάρκεια του σχολικού μαθήματος
• Αγαπούν να φτιάχνουν φανταστικούς κόσμους και να ταξιδεύουν μέσα σε αυτούς

Με άλλα λόγια, τα απομονωμένα παιδιά με δυσκολία καταφέρνουν να συγκεντρωθούν στις σχολικές εργασίες και στην μελέτη τους. Αυτό φυσικά έχει αρνητικό αντίκτυπο στις επιδόσεις τους. Επίσης, η τάση τους για απόδραση από την πραγματικότητα δεν τους αφήνει να συνάψουν αληθινές διαπροσωπικές σχέσεις. Τα μοναχικά παιδιά δεν κατορθώνουν, εξαιτίας της φυγής τους να κάνουν φίλους.

5. Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι γονείς για να βοηθήσουμε ένα μοναχικό παιδί;

Εμείς οι γονείς πρέπει να αναζητήσουμε τα αίτια για την απομόνωση των παιδιών και τους τρόπους να την αντιμετωπίσουμε. Σε αυτό το στόχο μπορούν να μας βοηθήσουν οι δάσκαλοι τους, τους οποίους πρέπει να συμβουλευόμαστε και μαζί τους να συντονίζουμε τις ενέργειες για την αντιμετώπιση των δυσκολιών.

Πηγές αυτών των δυσκολιών που οδηγούν ένα παιδί στην απομόνωση είναι:

• Δυσάρεστο οικογενειακό ή σχολικό περιβάλλον το οποίο προκαλεί λύπη και άγχος στο παιδί και έτσι προσπαθεί να ξεφύγει από εκεί με την απομόνωση του ή με το να πλάθει έναν ψεύτικο αλλά πιο ευχάριστο κόσμο με την φαντασία του.
• Έντονη αδελφική ζήλια
• Έντονοι τσακωμοί των γονιών του
• Αδιαφορία,
• Απόρριψη
• Παραμέληση
• Σωματική κακοποίηση
• Προσβολές και απόρριψη των συμμαθητών

Έτσι, επιλέγουν την μοναξιά τους, και εκεί, φτιάχνουν έναν ιδανικό κόσμο μέσα στον οποίο είναι το επίκεντρο της προσοχής και του θαυμασμού των άλλων.

Τα παιδιά αυτά πρέπει κάποια στιγμή να πατήσουν στα πόδια τους. Να αντιμετωπίσουν κατά πρόσωπο τις δυσκολίες και να τις λύσουν έτσι ώστε να μπορέσουν να προσαρμοστούν και αν αφομοιωθούν από το κοινωνικό τους πλαίσιο. Στον αγώνα αυτό πρέπει να είμαστε δίπλα τους με:

• Ενθάρρυνση
• Αποφυγή συγκρούσεων
• Συζήτηση
• Αποδοχή
• Κατανόηση
• Αποφυγή επικέντρωσης στην τάση φυγής τους (αρνητική ενίσχυση)
• Έπαινος και επιδοκιμασία των προσπαθειών τους για σύνδεση με την σχολική κοινότητα (όταν δείχνουν σημάδια κοινωνικότητας).
• Αποφυγή πίεσης να μιλήσουν – παίξουν με ξένα πρόσωπα όταν δεν το επιθυμούν (τα φέρνουμε σε δυσκολότερη θέση γιατί θεωρούν πως ντρεπόμαστε γι’ αυτά μπροστά στους άλλους).
• Ειλικρινείς αγάπη και συμπαράσταση

Συνοψίζοντας, η ντροπαλότητα δεν είναι εγγενής. Τα παιδιά μαθαίνουν να είναι ντροπαλά είτε γιατί επανειλημμένα έχουν απειληθεί και τρομοκρατηθεί από το περιβάλλον τους, είτε γιατί δεν διαθέτουν ακόμη την ανάλογη κοινωνική εμπειρία. Επίσης, αν εμείς οι γονείς δεν έχουμε συνέπεια ως προς τις απαιτήσεις μας από το παιδί, μπορεί με αυτό τον τρόπο να του καλλιεργούμε την δειλία, αφού ποτέ δεν θα έχει την βεβαιότητα ότι αυτό που κάνει είναι και το σωστό. Οι γονείς που τα παιδιά τους δείχνουν υπέρμετρη ντροπαλότητα, καλό θα ήταν να αναρωτηθούν μήπως δεν προσέχουν αρκετά το παιδί τους όταν αυτό «παύει» να είναι ντροπαλό και συνεσταλμένο (αν προσέχουν το παιδί μόνο όταν είναι ντροπαλό και συνεσταλμένο, τότε το ίδιο δεν έχει κανένα κίνητρο για να αλλάξει την συμπεριφορά του).

Παιδί και κοινωνία

Μια κοινωνία με χαμηλή ανοχή στην παιδικότητα!

Το να μεγαλώνει κανείς ένα παιδί, είναι ίσως από τα πιο δύσκολα πράγματα στον κόσμο, ειδικά όταν αυτός ο κόσμος, δεν αποδέχεται το μεγαλείο της ‘παιδικότητας’.

Φαντάζομαι πως θα σας έχει συμβεί να συναντήσετε ενοχλημένους καταναλωτές στους διαδρόμους καταστημάτων και εκνευρισμένους συνεπιβάτες που σας κοιτούν γεμάτοι αγανάκτηση… αναρωτηθήκατε αλήθεια ποτέ τι μπορεί να είναι αυτό που πυροδοτεί την ψυχική τους αναστάτωση όταν τυγχάνει να συνοδεύεστε από το πιτσιρίκι σας; Φαντάζομαι πως ναι!

Τα παιδιά δεν μεγαλώνουν από την μια μέρα στην άλλη…αντιθέτως, στην πορεία τους προς την ωρίμανση, περνάνε από αρκετά αναπτυξιακά στάδια που τα σηματοδοτούν νοήσεις και συμπεριφορές ανάλογες προς την ηλικία, την ιδιοσυγκρασία και την επίδραση που έχει πάνω τους το κοινωνικό και το φυσικό τους περιβάλλον. Κατά την διάρκεια λοιπόν της βρεφικής και παιδικής ηλικίας, της γνωριμίας και προσαρμογής τους δηλαδή με τα πράγματα που απαρτίζουν τον κόσμο γύρω τους, μαθαίνουν, εξερευνούν, μιμούνται και αμφιταλαντεύονται διαρκώς, για να επιλέξουν τελικά, λίγο πριν από την ενηλικίωση τους, ότι ταιριάζει περισσότερο στην ιδιοσυγκρασία τους. Ο δρόμος όμως είναι μακρύς και δύσβατος… η αλληλεπίδραση γονέα – παιδιού, το περιβάλλον, η προσωπικότητα του, η γενετική του προδιάθεση και η διαπαιδαγώγηση που θα λάβει, είναι μερικοί μόνο από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχοσύνθεση του νέου αυτού ατόμου…του παιδιού σας!

Παρόλο που εσείς, ως συνειδητοποιημένοι και υπεύθυνοι γονείς, έχετε όλη την υπομονή, την όρεξη και την διάθεση, να αφοσιωθείτε στην ανατροφή και πειθάρχηση του παιδιού σας, κάποιες φορές, ακόμα και όταν όλα δείχνουν πως τα καταφέρνετε μια χαρά, ‘η κοινωνία’, δεν θα είναι αρκετά επιεικής μαζί σας. Εκνευρισμένα βλέμματα, αγανακτισμένοι συνεπιβάτες, έλλειψη μέριμνας σε κοινόχρηστους χώρους και αίθουσες διασκέδασης, θα σας θυμίζουν πάντα, πως υπάρχει μια μειονότητα ανθρώπων και κρατικών μηχανισμών που δεν αποδέχεται την ύπαρξη και την έκφραση της παιδικότητας.

Να βγει κανείς ή να μη βγει; Ιδού η απορία!

Το οργανώσατε. Θα αφήσετε το πιτσιρίκι σας με την γιαγιά, αυτό το ένα βράδυ του μήνα που αποφασίσατε να πάτε σινεμά ή για φαγητό με τον σύντροφο σας. Τι γίνεται όμως με τον καφέ που κανονίσατε να πιείτε με την κολλητή σας αλλά δεν υπάρχει κανείς να σας κρατήσει για λίγο το παιδί; Αναβάλετε για άλλη μια φορά την έξοδο σας ή το παίρνετε μαζί και προσπαθείτε να καθησυχάσετε τον εαυτό σας ότι όλα θα πάνε καλά; Και τα ενοχλημένα βλέμματα των γύρω σας; Αυτά πως θα τα χειριστείτε;

Σίγουρα υπάρχουν χώροι που δεν ενδείκνυνται για μικρά παιδιά ωστόσο, ακόμα και κάποιοι που μπορούν να τα αφομοιώσουν, δεν τα καλοδέχονται όχι γιατί τα έχετε κακομάθει και είναι πια τόσο ενοχλητικά αλλά γιατί, δυστυχώς, αρκετοί άνθρωποι ανάμεσα μας δεν μπορούν να συνυπάρξουν με πιτσιρίκια που συμπεριφέρονται ανάλογα με την ηλικία τους. Τους ενοχλεί η φωνή τους, ο ήχος του παιχνιδιού που πήρατε μαζί από το σπίτι για να τα κρατήσετε απασχολημένα, ο τρόπος που τρώνε, που απαιτούν, που παίζουν, που γελάνε. Τι κρύβεται όμως πραγματικά πίσω από αυτήν την χαμηλή ανοχή στην παιδικότητα κάποιον ανθρώπων; Θέλουν την ησυχία τους ή μήπως αυτό που επιδιώκουν είναι να αποφύγουν τα βαθύτερα συναισθήματα τους και έτσι οχυρώνονται πίσω από μια ρηχή και επουσιώδη πραγματικότητα;

Το μόνο σίγουρο είναι πως όσο πειθαρχημένο κι αν είναι το πιτσιρίκι σας, δεν παύει να είναι παιδί και αυτόματα, να προκαλεί την αγανάκτηση και τον εκνευρισμό κάποιων που συνειδητά ή όχι, τα βρίσκουν κουραστικά και ενοχλητικά. Μην νιώθετε λοιπόν ενοχές και αμφιβολίες για τις μεθόδους διαπαιδαγώγησης του. Όσο καλά κι αν κάνετε την δουλειά σας, πάντα θα υπάρχουν κάποια βλέμματα που θα σας καθηλώνουν και θα σας προκαλούν αισθήματα ντροπής και αμηχανίας… εμείς σας προτείνουμε να απαντήσετε με αδιαφορία και προσήλωση σε ότι είναι πιο σημαντικό για σας… και εννοούμε βέβαια το παιδί σας και την υγιή ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη!

«Δεν θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη φορά που ταξίδεψα αεροπορικώς με την κόρη μου, 13 μηνών τότε. Ήταν αρκετά ανήσυχη και παρόλο που είχα πάρει μαζί μου τα αγαπημένα της παιχνίδια και τις λιχουδιές που λατρεύει, δεν κατάφερα να την κρατήσω στην θέση της για περισσότερο από τριάντα λεπτά. Ήθελε να εξερευνήσει τον χώρο και να προσεγγίσει τους υπόλοιπους επιβάτες, να παίξει με τα άλλα παιδάκια που βρίσκονταν στην ίδια πτήση, και να ικανοποιήσει την περιέργεια της για οτιδήποτε υπήρχε γύρω της και μέσα στο μυαλουδάκι σας. Η κυρία που καθόταν δίπλα μας, με κοίταζε με ένα βλέμμα γεμάτο απορία και οργή καθ’ όλη την διάρκεια της πτήσης. Όταν πια προσγειωθήκαμε γύρισε και μου είπε ‘ήθελα να ήξερα τι τα κάνετε αφού δεν μπορείτε να τα μεγαλώσετε. Αυτό δεν είναι παιδί, είναι διάολος’. Αισθάνθηκα απίστευτη ντροπή και αμηχανία» (Στέλλα, Θεσσαλονίκη).

Οδηγός επιβίωσης για γονείς!

Δεν χρειάζεται να το φυλακίσετε επειδή μεγαλώνει σε μια κοινωνία, όπως τόσες άλλες, που έχει χαμηλή ανοχή στην παιδική ηλικία και τα καμώματα της. Αντιθέτως, μην χάνετε ευκαιρίες, αφενός να περάσετε χρόνο μαζί του και αφετέρου να συμβάλλεται στην ανάπτυξη και ενίσχυση της υγιής κοινωνικής του συμπεριφοράς. Πως θα το πετύχετε αυτό; Με μεθοδικότητα και υπομονή όπως πάντα! Εμείς συγκεντρώσαμε για σας κάποιες ιδιαίτερα χρήσιμες συμβουλές που θα σας βοηθήσουν να επιβιώσετε εκεί έξω…μαζί με το πιτσιρίκι σας!

1. Δεν είπε κανείς ότι είναι εύκολο να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας κάθε φορά που το πιτσιρίκι σας συμπεριφέρεται ανάρμοστα σε έναν δημόσιο χώρο (σκαλίζει την μύτη του ή μασάει με το στόμα του ανοιχτό). Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι κατά την διάρκεια της βρεφικής και παιδικής ηλικίας το παιδί δεν είναι σε θέση, νοητικά πάντα, να συλλάβει το ανάρμοστο της πράξης του. Έχοντας αυτό στο μυαλό σας, προσπαθήστε να μην εκλάβετε την συμπεριφορά του ως το αποτέλεσμα κακής διαπαιδαγώγησης. Αντίθετα, καρπωθείτε την ευκαιρία για να του εμφυσήσετε το νόημα και την σπουδαιότητα των καλών τρόπων συμπεριφοράς. Με καθοδήγηση, διάσπαση και παράβλεψη θα πετύχετε τον στόχο σας!

2. Τα κηρύγματα δεν είναι ποτέ αποτελεσματικά…αντιθέτως μάλιστα ιδιαίτερα βαρετά για τα παιδιά που το μόνο που θέλουν είναι να παίξουν και να εξερευνήσουν τον κόσμο γύρω τους. Αν πιστεύετε πως μεγαλώνετε ένα ‘δύσκολο’ παιδί που συχνά συμπεριφέρεται με ανάρμοστο τρόπο δημόσια, αντί να το περιορίσετε ή να κριτικάρετε την συμπεριφορά του, εξηγήστε του με απλά και λίγα λόγια τα πως και τα γιατί της υγιής κοινωνικής συμπεριφοράς.

3. Διασπάστε την προσοχή του κάθε φορά που συνειδητοποιείτε πως παρεκτρέπεται προκαλώντας την δυσαρέσκεια των γύρω σας. Μήπως ήρθε η ώρα να ζωγραφίσει κάτι για την μαμά; Να παίξει ίσως με το αγαπημένο του παιχνίδι που πήραμε μαζί από το σπίτι για τις δύσκολες αυτές ώρες; Ή μήπως να ασχοληθείτε λίγο μαζί του δείχνοντας του πως τίποτα και κανείς δεν είναι πιο σημαντικό από το ίδιο;

4. Η παιδική ηλικία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ‘μίμηση’. Εκμεταλλευτείτε λοιπόν αυτό το γεγονός δίνοντας του το καλό παράδειγμα, τόσο εντός όσο και εκτός σπιτιού.

5. Επικεντρώστε την προσοχή σας πάνω του όταν συμπεριφέρεται με αποδεκτούς τρόπους γιατί έτσι, αφενός ενισχύεται την αυτοπεποίθηση του και αφετέρου, συμβάλλεται στην εδραίωση της υγιής συμπεριφοράς του!

6. Μην ξεχνάτε το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκεται. Μήπως έχετε παράλογες απαιτήσεις από ένα παιδάκι μόλις ενάμιση ετών;

7. Οι ‘καλοί τρόποι’ μαθαίνονται, δεν κληρονομούνται. Χρησιμοποιείστε λογοτεχνικό υλικό, τον εαυτό σας ως παράδειγμα, διάλογο και υπομονή για να του εμφυσήσετε βασικές αρχές μιας κοινωνικά αποδεκτής δημόσιας συμπεριφοράς.

8. Ακόμα κι αν το πιτσιρίκι σας είναι ένας ‘άγγελος’, υπάρχουν μέρη που προορίζονται μόνο για την συνεύρεση ενηλίκων (όπως το σινεμά, ένα μπαράκι, ή ένα ρομαντικό εστιατόριο). Αναλογιστείτε λοιπόν το ‘που’ θα το πάρετε μαζί, αν θέλετε να αποφύγετε βλέμματα και σχόλια ατόμων που νιώθουν πραγματικά ενοχλημένα από την παρουσία του παιδιού σας. Μπορεί να ήσασταν εσείς στην θέση τους, μην το ξεχνάτε.

9. Τα παιδιά δελεάζονται εύκολα και πειθαρχούν όταν τα όρια που βάζετε είναι αυστηρά προκαθορισμένα και δεν ενδέχεται να τροποποιηθούν με παρακάλια και κλάματα. Αν για παράδειγμα θέλει να σας συνοδεύσει στο σούπερ μάρκετ ή στο κομμωτήριο θέστε τους όρους και τα όρια εκ των προτέρων και πάρτε το μαζί σας. Η επιβράβευση της αποδεκτής συμπεριφοράς του στους δημόσιους αυτούς χώρους είναι μάθημα κοινωνικής διαπαιδαγώγησης που πρέπει να λάβει…εκεί έξω, όχι εικονικά!

Υπάρχουν κάποιοι που λατρεύουν και διασκεδάζουν με τα παιδιά και κάποιοι άλλοι που αντιπαθούν την αγνότητα και την παιδικότητα που τα περιβάλλει. Έτσι δεν γίνεται πάντα και με όλα τα πράγματα; Τα γιατί και τα πως της ψυχοσύνθεσης αυτών των ανθρώπων δεν μας ενδιαφέρουν εδώ, ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη την ύπαρξη αυτής της μειονότητας, σας καθιστούμε προετοιμασμένους για ότι υπάρχει εκεί έξω…μια κοινωνία, που από την μια μεριά στηρίζει τις ελπίδες της στα σημερινά παιδιά και που από μια άλλη, αδυνατεί να αποδεχθεί την παιδικότητα τους.

Όσο σκληρά κι αν προσπαθήσετε, θα υπάρξουν φορές που το πιτσιρίκι σας θα ταράξει την ηρεμία κάποιου, θα αηδιάσει κάποιον άλλο, θα εκνευρίσει ίσως τους γύρω του. Και τι με αυτό; Το ότι είναι παιδί αρκεί για να εξηγήσει και να δικαιολογήσει την ‘ανάρμοστη’ και ‘ενοχλητική’ του συμπεριφορά. Άλλωστε, ο σεβασμός σας προς του άλλους δεν καταρρίπτεται επειδή το πιτσιρίκι σας έβαλε ξαφνικά τις φωνές ή άρχισε να φτύνει το φαγητό του. Το έργο σας σαν γονέας είναι να του μάθετε πως αυτή η συμπεριφορά είναι ανάρμοστη, για να το κάνετε όμως αυτό, πρέπει πρώτα να σας δοθεί η ευκαιρία… να εκφράσει δηλαδή μια ανάρμοστη συμπεριφορά!

Μέχρι να μεγαλώσει, να ωριμάσει, να διαλέξει και να επιλέξει εσείς εστιάστε την προσοχή σας στην σωστή του διαπαιδαγώγηση και αγνοήστε τα βλέμματα και τα σχόλια των γύρω σας. Άλλωστε, αν η παιδικότητα αναστατώνει κάποιους δεν φταίτε εσείς γι’ αυτό. Απλά, αυτοί οι άνθρωποι, αδυνατούν να αποδεχθούν πως τα παιδιά δεν είναι, ούτε θα γίνουν ποτέ, μικρογραφίες ενηλίκων.

Βλαβερές συνήθειες - τσιγάρο

Μεγαλώνοντας φανατικούς αντικαπνιστές…γίνεται;

Το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία, ωστόσο τα ποσοστά καπνιστών αυξάνονται ραγδαία και η μόδα της εποχής συνεχώς αποκτά καινούργιους οπαδούς. Μήπως μεγαλώνετε έναν από αυτούς; Αν δεν γνωρίζεται την απάντηση στο παραπάνω ερώτημα, το άρθρο αυτό θα σας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο γιατί Θα σας βοηθήσει να ευαισθητοποιηθείτε εγκαίρως, έτσι ώστε να θωρακίσετε τις αντιστάσεις και τις πεποιθήσεις του παιδιού σας απέναντι στο κάπνισμα.

Δεν θα μιλήσουμε εδώ για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος ούτε και για τις μεθόδους που έχουν προταθεί κατά καιρούς για την απεξάρτηση από την νικοτίνη. Ο σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι να σας βοηθήσει να κόψετε το τσιγάρο, αλλά να σας επισημάνει τις συνέπειας αυτής σας της συνήθειας στην συμπεριφορά και τις συνήθειες του παιδιού σας.

Πολλοί γονείς που έρχονται να με επισκεφτούν, κάνουν λόγο για την επίδραση της «παρέας» στις συνήθειες και συμπεριφορές που υιοθετεί το παιδί τους μεγαλώνοντας. Ωστόσο, κατά την διάρκεια των συνεδριών μας ανακαλύπτουν σταδιακά πως το μερίδιο ευθύνης που τους αναλογεί είναι πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο αρχικά πίστευαν. Έτσι, αρχίζουν να συνειδητοποιούν πως ρίχνοντας την ευθύνη σε έξω-οικογενειακούς παράγοντες δεν βελτιώνουν την σχέση με το παιδί τους ούτε βέβαια τροποποιούν τις συνήθειες που αυτό έχει αποκτήσει... απλά νιώθουν οι ίδιοι καλύτερα. Αυτός είναι όμως ο σκοπός σας;

Μπορεί η προσωπικότητα του παιδιού να είναι ένα αμάλγαμα από εμπειρίες, πρότυπα και γονίδια, υπάρχει όμως μια έννοια που μπορεί να παρεμποδίσει την εκδήλωση συμπεριφορών που θα αποβούν καταστρεπτικές για το ίδιο το παιδί… και εδώ βέβαια μιλάμε για την «πρόληψη». Με άλλα λόγια, τα «γιατί» και τα «πως» όταν το πρόβλημα έχει ήδη γεννηθεί δεν είναι αποτελεσματικές μέθοδοι επίλυσης του. Μόνο όταν εσείς σαν γονείς υιοθετήσετε την στάση του «πώς να μην» θα επιτύχετε την ανατροφή ευτυχισμένων παιδιών, απαλλαγμένων από συνήθειες και συμπεριφορές βλαβερές για τα ίδια.

Η διαπαιδαγώγηση των αντικαπνιστών….

Δεν μεγαλώνουν σε άλλο πλανήτη, δεν ζουν αιώνια, δεν έχουν περίεργα ονόματα…είναι απλά αντικαπνιστές που μεγάλωσαν και διαπαιδαγωγήθηκαν σε ένα περιβάλλον που ενθάρρυνε την υιοθέτηση συμπεριφορών απαλλαγμένων από βλαβερές συνήθειες ή εξαρτήσεις. Έτσι, οι γονείς των παιδιών αυτών, πιθανότατα να:

1. Έκοψαν το τσιγάρο πολύ πριν τα φέρουν στον κόσμο. Είναι πολύ σημαντικό τα παιδιά σας να σας θεωρούν πρότυπα αντικαπνιστών και να σας θαυμάζουν για αυτήν σας την στάση.
2. Μίλησαν μαζί τους για το κάπνισμα και τις άμεσες συνέπειες που έχει στην ζωή του καπνιστή. Τα παιδιά δεν μπορούν να κατανοήσουν τις μακροπρόθεσμες συνέπειες μιας συμπεριφοράς και γι ‘ αυτόν τον λόγο καλό θα ήταν να μιλήσετε μαζί τους για τις συνέπειες «του εδώ και τώρα» όπως για παράδειγμα, δυσάρεστη αναπνοή, μείωση της σωματικής αντοχής, δυσάρεστη οσμή στο μαλλιά και στα ρούχα κτλ.
3. Δεν έδωσαν στο κάπνισμα μεγαλύτερη σημασία απ’ όση πραγματικά έχει. Δηλαδή, με το να απαγορεύεται, παραπονιέστε, θυμώνετε και τιμωρείτε τυχόν συμπεριφορές του παιδιού σας το ενθαρρύνεται να κάνει την επανάσταση του δοκιμάζοντας ότι εσείς κριτικάρετε έντονα κατά την διάρκεια της εφηβείας του. Έτσι, αρχίστε από νωρίς να του εμφυτεύεται την αρνητική εικόνα του τσιγάρου και αφήστε την δίοδο επικοινωνίας μαζί του διάπλατα ανοιχτή. Όταν οι πρώτοι του φίλοι δοκιμάσουν «τον απαγορευμένο καρπό» να είστε σίγουροι πως θα είστε οι πρώτοι που θα το μάθετε.
4. Συζήτησαν μαζί τους για την σημασιολογία αυτής της βλαβερής συνήθειας στην κοινωνία τους και στα ίδια. Τι αντιπροσωπεύει για το ίδιο, τους φίλους και τους συνομήλικους του το κάπνισμα; Μήπως η εικόνα που έχει σχηματίσει για το τσιγάρο και το κάπνισμα χρίζει τροποποίησης; Έχει δοκιμάσει; Κι αν ναι τι πήρε, τι ένιωσε, τι σκέφτηκε καπνίζοντας; Έχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της νοητικής διεργασίας του παιδιού σας και της σημασίας που έχει αποκτήσει το κάπνισμα για το ίδιο, θα σας δοθεί η δυνατότητα να επικεντρωθείτε στα προβληματικά σημεία και να εργαστείτε (είτε μόνοι είτε με την βοήθεια κάποιου ειδικού) για την τροποποίηση των μη λειτουργικών του νοήσεων.
5. Τα έμαθαν να λένε «όχι» και να το εννοούν. Πολλά παιδιά μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα που ενισχύουν την υποχωρητικότητα τους με αποτέλεσμα, όταν μπαίνουν στην εφηβεία, η χαμηλή τους αυτοπεποίθηση, η αδυναμία του να πουν όχι και η ανάγκη τους να ανήκουν κάπου, τα ωθεί στην «δοκιμή» συμπεριφορών (και στην περίπτωση μας και ουσιών). Διδάξτε στο παιδί σας την διαφορά ανάμεσα στην διαφωνία και στην απόρριψη και ενθαρρύνεται το να πειραματισθεί στο παιχνίδι της άρνησης χωρίς ωστόσο να απορρίπτει τον συνομιλητή του. Ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση του, δεν χρειάζεται να φοβάστε πως θα παρασυρθεί από τους φίλους του και θα δοκιμάσει ουσίες και συμπεριφορές. Η ταυτότητα και η προσωπικότητα του θα σταθούν εμπόδιο στις προκλήσεις της καθημερινότητας του.
6. Ακόμα και όταν κάπνιζαν, δεν το έκαναν στο σπίτι και μπροστά στα παιδιά τους. Πολλοί γονείς, εσφαλμένα πιστεύουν πως κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας το κάπνισμα δεν αποτελεί ακόμα πρόβλημα (και ανάγκη να το κόψουν) γιατί μόνο κατά την διάρκεια της εφηβείας ο κίνδυνος να τους μιμηθούν, αυξάνεται. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, τιμωρούν τα παιδιά τους που δοκίμασαν «τον απαγορευμένο καρπό» και τα υποχρεώνουν να ακούσουν τα κηρύγματα τους περί της αποφυγής του καπνίσματος ενώ, τι ειρωνεία, καθώς μιλάνε καπνίζουν. Δυστυχώς για σας τους καπνιστές, τα νέα δεν είναι και πολύ ευχάριστα. Όλες σας οι κινήσεις, συνήθειες, αποφάσεις και αντιδράσεις καταγράφονται στο υποσυνείδητο του παιδιού σας και οι ρίζες πολλών προβληματικών συμπεριφορών τους μπορούν να αναζητηθούν στα πρώτα εκείνα χρόνια της ζωής τους που, ξεγελούσατε τις ενοχές σας πιστεύοντας πως δεν σας ακούνε, δεν σας βλέπουν, και δεν σας μιμούνται…

Σίγούρα τίποτα δεν είναι τόσο εύκολο όσο φαίνεται με μια πρώτη ματιά. Η ανατροφή των παιδιών είναι μια διαδικασία που κανείς δεν γνωρίζει την συνταγή της επιτυχίας και αν την γνώριζε δεν θα ήταν η μοναδική. Ο κάθε γονιός πειθαρχεί και διαπαιδαγωγεί το παιδί του με αυτό που θεωρεί αποδεκτό και λογικό για τον ίδιο. Ότι για το δικό μου παιδί είναι εύκολο, ίσως για το δικό σας να είναι αδύνατο και το αντίθετο. Ωστόσο, για όποιο παιδί κι αν μιλάμε και σε όποια προβληματική συμπεριφορά κι αν αναφερόμαστε, το συμπέρασμα στο όποιο θα καταλήξουμε είναι ένα… τα ευτυχισμένα παιδιά ανατρέφονται με αγάπη, συζήτηση, κατανόηση και σε περιβάλλοντα με υγιή πρότυπα προς μίμηση. Αυτά και η παρουσία σας θα στηρίξουν το ίδιο και εσάς σε ότι κι αν χρειαστεί να αντιμετωπίσετε…μαζί!!!

Μια φορά κι έναν καιρό....

Παιδικά παραμύθια… μια ματιά στην ευεργετικότητα τους!

Τα παραμύθια είναι συνυφασμένα με την παιδική ηλικία… με εκείνα τα ευαίσθητα χρόνια της ζωής που δεν γνωρίζουμε ακόμα ποιοι είμαστε και ποιος είναι ο ρόλος μας σε αυτόν τον κόσμο…με εκείνη την εποχή που η φαντασία και η πραγματικότητα δεν διαχωρίζονται και μόνο το υποσυνείδητο μπορεί και καταγράφει όσα τα χείλη των γονιών και των γιαγιάδων διηγούνται! Τι είναι όμως τα παραμύθια και ποιο το αντίκτυπο τους στην ψυχοσύνθεση των παιδιών; Κάποιοι κάνουν λόγο για απλές πολύχρωμες σελίδες που εξιστορούν φανταστικές ιστορίες και απλά ψυχαγωγούν τα παιδιά δίνοντας τους την ψευδαίσθηση ότι ο κόσμος είναι ένα ιδανικό μέρος για να ζεις. Κάποιοι άλλοι, για «χάρτινα εργαλεία» στα χέρια των γονιών που αν χρησιμοποιηθούν με μαεστρία μπορούν να συμβάλουν ενεργά στην σωστή κοινωνικοποίηση και ψυχολογική ισορροπία των μπομπιράκων σας. Αυτήν την δεύτερη άποψη ασπαζόμαστε εμείς εδώ και σας προσκαλούμε στον ευεργετικό κόσμο των παραμυθιών για να ζήσετε εσείς καλά και τα παιδιά σας καλύτερα!

Η εξιστόρηση παραμυθιών είναι ευεργετική!

Τα παραμύθια έχουν πολλές ευεργετικές ιδιότητες τόσο στην ψυχή όσο και στην διανοητική ανάπτυξη των παιδιών σας. Έτσι,

1. Το συναισθηματικό δέσιμο του παιδιού με τον γονιό ενισχύεται. Η ώρα που το κρατάτε στην αγκαλιά σας καθώς του διαβάζετε το αγαπημένο του παραμύθι ή ακούτε παρέα ένα παραμύθι σε cd, ενισχύει την αυτοπεποίθηση του και συντελεί στην ανάπτυξη μιας υγιής σχέσης μεταξύ σας.
2. Σε διανοητικό επίπεδο, τα παραμύθια έχουν συχνά επιμορφωτικό για το παιδί χαρακτήρα. Προβάλουν καινούργιες γι’ αυτό έννοιες, λέξεις και ιδέες που ανοίγουν τους πνευματικούς του ορίζοντες και του δίνουν την δυνατότητα να εμπλουτίσει το λεξιλόγιο του.
3. Σύμφωνα με έρευνες ειδικών, τα παιδιά που εκθέτονται σε ερεθίσματα που αφορούν την γλώσσα (όπως για παράδειγμα τη διήγηση και τα οπτικά ερεθίσματα που τους παρέχουν τα παραμύθια), έχουν κοινωνικά και διανοητικά πλεονεκτήματα απέναντι στα άλλα παιδιά.
4. Επειδή η αφήγηση συντελεί στην ανάπτυξη των ικανοτήτων μάθησης του παιδιού, όσα από μικρά ακούν παραμύθια και ιστοριούλες (είτε από εσάς είτε από cd), μπορούν μεγαλώνοντας να διαβάζουν χωρίς δυσκολία μόνα τους.
5. Η διήγηση μπορεί να βοηθήσει ακόμα και στην μετάβαση από το ένα αναπτυξιακό στάδιο στο άλλο ή/και στην αντιμετώπιση κάποιου ψυχολογικού προβλήματος. Διαβάζοντας στο πιτσιρίκι σας παραμύθια για καταστάσεις που βιώνει (για παράδειγμα την φοβία με το σκοτάδι), θα μπορέσει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του ταυτίζοντας τον εαυτό του με τον ήρωα του παραμυθιού.
6. Τα παραμύθια βοηθάνε τα παιδιά να ανακαλύψουν την ηθική τους ταυτότητα. Μαθαίνουν για το σωστό και το λάθος, το δίκαιο και το άδικο, την αφοσίωση και την προδοσία, τον πόλεμο και την ειρήνη, την φιλία και άλλες έννοιες που σε καμιά περίπτωση δεν είναι εύκολο να καταγραφούν στο παιδικό τους μυαλουδάκι.
7. Η πραγματικότητα είναι σκληρή και τα παιδιά δεν έχουν καμιά διάθεση να την αποδεχθούν χωρίς να θέσουν τους δικούς τους όρους. Έτσι, αφού θέλουν να γνωρίσουν τον κόσμο με τον δικό τους ρυθμό και τρόπο, τα παραμύθια τους δίνουν την δυνατότητα να μεταβούν από την βρεφική στην παιδική ηλικία και από την φαντασία στην πραγματικότητα σταδιακά και πάντα ομαλά μιλώντας την γλώσσα που εισακούεται στις καρδίες τους.
8. Τα παραμύθια είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στο να επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς των παιδιών. Ακριβώς επειδή στηρίζονται στην φαντασία, μπορούν να δημιουργήσουν έναν συναισθηματικό δεσμό με την έννοια του καλού και του δίκαιου στην ψυχή του παιδιού.
9. Μπορεί να δέχονται πολύ περισσότερα ερεθίσματα στις μέρες μας και να αντιλαμβάνονται γρηγορότερα έννοιες και σχέσεις, δυστυχώς όμως απλές εξηγήσεις και συζητήσεις μαζί τους δεν είναι αρκετές. Από μόνες τους δηλαδή δεν μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να αντιληφθεί βαθύτερες έννοιες και νοήματα κι αυτό γιατί δεν τα αγγίζουν στο σημείο που υπάρχει επαφή - στην φαντασία τους δηλαδή. Η φαντασία, είναι η ικανότητα αναπαραστάσεως με το νου. Κάθε θετική μας σκέψη ή ηθική στάση συντελείτε ακριβώς επειδή υπάρχει το υπόβαθρο της αναπαράστασης με το νου. Ένα υπόβαθρο που χτίζεται κατά την διάρκεια των παιδικών χρόνων και σίγουρα σε αυτό συντελεί και η διήγηση παραμυθιών.

Ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια σας…

Ο χρόνος που περνάτε με το παιδί σας δεν είναι ποτέ αρκετός…είναι τόσα πολλά αυτά που θα θέλατε να του μεταδώσετε, να του διδάξετε, να το συμβουλεύσετε και να το βοηθήσετε να ξεπεράσει που σε 24 ώρες δεν χωράνε. Παιχνίδια, δραστηριότητες και συζητήσεις είναι σίγουρα απαραίτητα συστατικά της διαπαιδαγώγησης του, μην ξεχνάτε όμως και τα παιδικά παραμύθια! Ναι αυτά που σας διηγήθηκαν οι γιαγιάδες σας και που τώρα διαβάζετε στο πιτσιρίκι σας πριν αυτό πέσει για ύπνο… είναι τα εργαλεία για συζήτηση και κατανόηση του τρόπου σκέψης του παιδιού σας και των βαθύτερων αναγκών και ανασφαλειών του. Δεν έχετε λοιπόν παρά να τα εκμεταλλευτείτε στο έπακρο!!!

1. Κάντε του ανοιχτού τύπου ερωτήσεις όπως για παράδειγμα ‘εσύ τι θα έκανες στην θέση του;’, ‘πως θα ένιωθες αν ήσουν ο ήρωας’, ‘τι θα μπορούσες να είχες κάνει διαφορετικά’ κτλ., έτσι ώστε να το βοηθήσετε να αναπτύξει την ηθική πλευρά της προσωπικότητας του και να σκεφτεί εναλλακτικούς τρόπους σκέψεις και δράσης. Βάλτε του ηθικά διλήμματα και εκμεταλλευτείτε κάθε ευκαιρία για διάλογο και επικοινωνία μαζί του.
2. Μέσα από τα παραμύθια μπορείτε να μάθετε τα βαθύτερα συναισθήματα των παιδιών σας και να τα συζητήσετε. Να αγγίξετε τις ευαισθησίες τους και να αναλάβετε δράση εκεί που θεωρείτε ότι υπάρχει προβληματικός τρόπος σκέψης.
3. Τα παραμύθια δίνουν την δυνατότητα στο παιδί να μπει στην θέση κάποιου άλλου και να τον συναισθανθεί. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί μαθαίνει να λαμβάνει υπόψη του και την οπτική πλευρά του άλλου κάτι που ακόμα και στην ενήλικη ζωή τους, πολλοί είναι αυτοί που αδυνατούν να πράξουν.
4. Να θυμάστε πως ο σκοπός σας είναι πάντα ο ίδιος…να του δώσετε τα απαραίτητα εφόδια έτσι ώστε να ενταχθεί ομαλά στην κοινωνία και να είναι ψυχολογικά υγιή. Τα παραμύθια, είτε αυτά που ακούει μόνο του είτε αυτά που διαβάζετε παρέα, έχουν ευεργετικές ιδιότητες και μπορούν να θέσουν τις βάσεις για την γρηγορότερη μαθησιακή του ανάπτυξη και ικανότητα για διάλογο και ώριμη σκέψη.

Κάντε τις επιλογές σας και επωφεληθείτε άφοβα!

Παρόλο που στους κύκλους της ψυχολογίας υπάρχει μια ανοιχτή αντιπαράθεση ανάμεσα σε αυτούς που πιστεύουν στην ευεργετικότητα των παραμυθιών και σε όσους αντιπαρέρχονται τα πλεονεκτήματα τους, κάνοντας λόγο για την προβολή των ρόλων των δύο φύλλων (δίνοντας έμφαση δηλαδή στον δυναμισμό των ανδρών), για σε ένα «happy end» που στην πραγματικότητα είναι μια ουτοπία κτλ. Η αλήθεια είναι ότι αναρίθμητες γενιές μεγάλωσαν με αυτά τα πολύχρωμα βιβλία που ταξιδεύουν τα παιδιά στον κόσμο της φαντασίας και της μαγείας… μιας μαγείας που τυχεροί είναι όσοι την παίρνουν μαζί τους για να τους συντροφεύει και στην ενήλικη ζωή τους. Ακόμα και αν κάποιες από τις αντιπαραθέσεις αυτές είναι βάσιμες, αυτό που έχει σημασία να θυμάστε είναι πως έχετε πάντα την δυνατότητα της επιλογής. Εννοούμε πως εσείς είστε αυτοί που θα διαλέξετε τι πρέπει και τι δεν πρέπει να διαβάσει ή να ακούσει το πιτσιρίκι σας, τι θα ήταν καλό να μάθει σε αυτήν την φάση της ανάπτυξης του, πόσο πολύ μπορείτε να εμβαθύνετε στο κείμενο που του διαβάσετε και ποιες έννοιες είναι σε θέση να κατανοήσει.

Στο εμπόριο υπάρχουν πολλά παραμύθια από τα διαχρονικά κλασσικά μέχρι τον … Shrek και τον Harry Potter. Επίσης, η νέα τάση της εποχής θέλει τα παραμύθια σε CD που δίνουν την δυνατότητα στο παιδί να διαβάσει και ταυτόχρονα να ακούσει το αγαπημένο του παραμύθι χωρίς η παρουσία σας να είναι απαραίτητη. Δεν βρίσκουμε τίποτα κακό σε αυτό, αρκεί να είστε πάντα στο προσκήνιο για να συζητήσετε μαζί του και να θέσετε κάποια ερωτήματα, να υπογράψετε δηλαδή τον επιμορφωτικό χαρακτήρα των παραμυθιών που το πιτσιρίκι σας ακούει ή διαβάζει.

Αποτελεσματικός γονιός

Για να είσαι αποτελεσματικός γονιός, 

πρέπει πρώτα να δώσεις στο παιδί σου ρίζες,

για να μπορέσει να αναπτυχθεί, και μετά,

φτερά για να μπορέσει να πετάξει! (Virginia Satir).

Παιδί και διαχείριση εντάσεων

10 Τρόποι για να επιβιώσετε, 

όταν το παιδί σας δεν εννοεί να καταλάβει ή να συμμορφωθεί. 

Ακόμα και οι ψυχραιμότεροι από εμάς, οι πιο ήρεμοι και υπομονετικοί, έχουμε κάποια στιγμή φτάσει στα όρια μας. Έχουμε δηλαδή επιτρέψει ή καλύτερα επιλέξει να εκνευριστούμε με την συμπεριφορά του παιδιού μας, ξεσπώντας σε φωνές και ουρλιαχτά, που βέβαια, πάντα στο τέλος, καταλήγουν σε τύψεις και ενοχές για την λανθασμένη μας προσέγγιση στην κατάσταση. Ακολουθούν μια σειρά από συμβουλές που θα σας βοηθήσουν να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας, ακόμα και όταν οι συνθήκες δεν το ευνοούν. 

• Πάρτε μια βαθιά ανάσα. Όταν νιώσετε πως ο θυμός σας αυξάνετε και δεν μπορείτε να συγκρατήσετε τα νεύρα σας, πάρτε μια βαθιά ανάσα, μετρήστε αργά μέχρι το 10 και προσπαθήστε να ηρεμήσετε πριν διαχειριστείτε το περιστατικό - γεγονός. 
• Προσποιηθείτε ότι δεν έχετε απέναντι σας το δικό σας παιδί. Αν απέναντι σας είχατε κάποιο άλλο παιδί τι θα κάνατε; Πως θα του μιλούσατε; Σίγουρα δεν θα του φωνάζατε ούτε βέβαια θα χάνατε την ψυχραιμία σας. Κάθε φορά λοιπόν που το παιδί σας, σας φτάνει στα όρια σας, προσπαθήστε να αντιμετωπίσετε την κατάσταση όπως θα κάνατε αν το παιδί δεν ήταν δικό σας. 
• Απομακρυνθείτε από τον χώρο - επιλέξτε για λίγο την ηρεμία της μοναξιάς. Χρειάζεται να ηρεμήσετε και να εκλογικεύσετε την κατάσταση πριν την αντιμετωπίσετε. 
• Απασχοληθείτε με κάτι άλλο. Απασχοληθείτε με μια επαναλαμβανόμενη κίνηση - εργασία που θα πάρει την προσοχή σας από το περιστατικό ή το ξέσπασμα του παιδιού σας και θα σας βοηθήσει να ηρεμήσετε. 
• Απασχολήστε το παιδί σας. Ένα παιδί που φωνάζει, ξεσπάει σε ουρλιαχτά, γίνεται επιθετικό ή ενοχλητικό, κατά πάσα πιθανότητα θέλει την προσοχή σας. Δώστε στο παιδί μια δραστηριότητα έτσι ώστε να το κρατήσετε απασχολημένο, καλύπτοντας ταυτόχρονα την ανάγκη του για προσοχή.
• Μιλήστε πιο σιγά απ' ότι το παιδί σας. Αν εσείς φωνάζετε, το παιδί σας θα ουρλιάζει από αντίδραση. Μιλήστε σιγά και ήρεμα περνώντας του έτσι το μήνυμα ότι δεν ανταγωνιζόμαστε σε κάτι. 
• Εκφράστε αυτό που νιώθετε και επικοινωνήστε με λέξεις (και όχι με ουρλιαχτά) αυτά που θέλετε να πείτε. Δεν είναι κακό να εκφράσετε στο παιδί σας αυτό που νιώθετε. Απεναντίας. Μπορείτε για παράδειγμα να του πείτε "είμαι πολύ θυμωμένη αυτή την στιγμή και θέλω λίγο χρόνο για μένα" ή "επειδή θεωρώ πως είσαι θυμωμένο, καλύτερα να πας για λίγο στο δωμάτιο σου". Με αυτό τον τρόπο βοηθάτε το παιδί σας να έρθει σε επαφή με τα συναισθήματα του, να μάθει να τα κατονομάζει και να μην φοβάται/αποφεύγει να τα εκφράσει.
• Πάρτε τηλέφωνο ένα άτομο εμπιστοσύνης, κάποιο άτομο που σας ηρεμεί και είναι καλός/καλή ακροάτρια. Με αυτόν τον τρόπο, ο θυμός σας θα ξεθυμάνει. 
• Σκεφτείτε κάτι αστείο.
• Μάθετε να αναγνωρίζετε τα όρια σας. Αν ξέρετε τα όρια σας, μπορείτε να τα ελέγξετε καλύτερα. Κάντε παραγωγικά πράγματα με το παιδί σας τις μέρες που είστε ήδη αρκετά φορτισμένοι. Ζωγραφίστε, μιλήστε, αφιερώστε χρόνο ο ένας στον άλλο. Μια δύσκολη μέρα θα γίνει δυσκολότερη αν δεν συνειδητοποιήσετε ότι ο χρόνος με το παιδί σας είναι η μόνη λύση στις κρίσεις και τις εντάσεις που η κούραση και η υπερένταση δημιουργεί.