Εκφράζοντας το πένθος μας

Σήμερα...

Ένας υπέροχος άνθρωπος θα έκλεινε τα 70.
Ένας άνθρωπος γελαστός και ευδιάθετος,
ένας άνθρωπος δυνατός και ακέραιος, δίκαιος και δυναμικός...
Δεν ήξερε και δεν έμαθε ποτέ τι σημαίνει να το βάζεις κάτω...
Να σκύβεις το κεφάλι,
να χάνεις το δίκιο σου.
Αγάπησε την θάλασσα και τον αγάπησε κι αυτή.
Ταξίδεψε μέχρι την άκρη των ονείρων του,
δεν πρόλαβε όμως να απολαύσει τους καρπούς των προσπαθειών του.
Δεν πρόλαβε να ακούσει αυτά που είχε ανάγκη,
να αγκαλιάσει αυτά που αγάπησε,
να ξεπεράσει όσα των πλήγωσαν,
να αδράξει τους ορίζοντες του.

Ένας υπέροχος άνθρωπος θα έκλεινε σήμερα τα 70.
Ένας άνθρωπος που στάθηκε βράχος σε όσους αγάπησε και πίστεψε,
Πατέρας με Π κεφαλαίο, Φίλος Πραγματικός, ρεαλιστής και αλτρουιστής, επανάστασης στην σκέψη, προοδευτικός στα βήματα του και πάνω απ' όλα, ελεύθερος.
Αυτήν την ελευθερία και τον αυθορμητισμό του,
μετέδιδε με πίστη σε όσους στάθηκαν δίπλα του και είχαν την διάθεση να μοιραστούν μαζί του την ζωή τους.
Δεν ζήταγε ποτέ τίποτα, άξιζε όμως τόσα πολλά.

Έφυγε και πήρε μαζί του τις καλύτερες μου αναμνήσεις,
άφησε όμως εδώ τόσα υπέροχα πράγματα για φάρους μου.
Ένας υπέροχος άνθρωπος ποτέ δεν πεθαίνει πραγματικά,
όσο τον θυμόμαστε και τον κρατάμε ζωντανό στην καρδιά μας.
"Αν τ'αγαπάς ξανάρχονται" όπως λέει και το παιδικό παραμύθι της Νευροκοπλή Βασιλικής.

Να ξανάρθεις μπαμπά,
σ'ένα όνειρο, σε μια οφθαλμαπάτη,
σε μια ψευδαίσθηση να είσαι εδώ,
όπως ήσουν πάντα.

Σ'αγαπάω πολύ και μου λείπεις!

Πένθος και διαχείρηση συναισθημάτων

Όταν χάνεις αυτούς που αγαπάς...

Πάει καιρός από τότε που επικοινώνησα τελευταία φορά μαζί σας.... 

Σαν άνθρωπος κι εγώ πήρα τον χρόνο μου, για να μπορέσω να σταθώ ξανά στα πόδια μου και να διαχειριστώ με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον χαμό του πατέρα μου! 

Έφυγε από την ζωή πριν δυο περίπου μήνες, δίνοντας μια γενναία μάχη και έχοντας το κεφάλι ψηλά...μέχρι το τέλος. 

Από εκείνο το μελαγχολικό πρωινό που άφησε την τελευταία του πνοή, η ζωή μου άλλαξε ριζικά. Έχασα σε μια στιγμή τον πατέρα μου, το στήριγμα μου, τον άνθρωπο που τις πιο μεγάλες στιγμές της ζωής μου, ήταν εκεί για μένα... Να υποστηρίξει τις επιλογές μου, να διορθώσει τα λάθη μου, να με συμβουλέψει και κάπου κάπου να μου βάλει τις φωνές όταν σκεφτόμουν ή συμπεριφερόμουν "παράλογα". Ακόμα και όταν ήταν άδικος ή υπέρμετρα εγωιστής μαζί μου, εγώ και πάλι τον αγαπούσα. Ακόμα και τις φορές που δεν μπορούσε να με καταλάβει, εγώ τον καταλάβαινα... Απλά γιατί ήταν ο άνθρωπος που περπατούσε παράλληλα στην ζωή μου... Ποτέ εμπόδιο στα όνειρα και τους στόχους μου. Και πάντα εκεί, για να μου δώσει, όσα εκείνος ποτέ δεν πήρε από την δική του οικογένεια και την κοινωνία μέσα στην οποία μεγάλωσε. Γιατί τελικά, αυτό πρέπει να είμαστε όλοι εμείς για τα παιδιά μας... Στυλοβάτες και καθοδηγητές στο δρόμο που εκείνα επιλέγουν για τον εαυτό τους. Διάβασα πρόσφατα με τον γιο μου "το δέντρο που έδινε" και σκέφτηκα πως ότι ήταν για το "αγόρι" η "μηλιά", ήταν για μένα ο πατέρας μου... Μέχρι το τέλος!

Άφησα τον εαυτό μου ελεύθερο να βιώσει το πένθος, γιατί ξέρω πως μόνο έτσι θα καταφέρω κάποια στιγμή να συμφιλιωθώ με τον θάνατο του. Κοιτάω φωτογραφίες του, τον βλέπω στα όνειρα μου, πάω στο μνήμα του όποτε μπορώ, και του μιλάω για τα δρώμενα... Ξέρω πως με ακούει ή τουλάχιστον έτσι θέλω να πιστεύω. Τα παιδιά μου ήξεραν από την πρώτη κιόλας στιγμή τι είχε συμβεί. Είναι απόλυτα φυσιολογικό και δεν καταλαβαίνω γιατί μερικοί άνθρωποι επιλέγουν να "προστατεύουν" τα παιδιά τους όπως λένε, από την φυσική κατάληξη κάθε ανθρώπου.

Κάπως έτσι περνάει ο καιρός... Όσο κι αν λείπει εκείνος, η ζωή προχωράει και μαζί με αυτήν οι υποχρεώσεις, οι δράσεις, η καθημερινότητα που δεν μου αφήνει και πολύ χρόνο για να σκεφτώ και να μελαγχολήσω... Αυτό επιλέγω, για να μπορέσω να αντεπεξέλθω, και ξέρω πως κι εκείνος αυτό θα ήθελε για μένα. Όταν νιώσω την ανάγκη κλαίω, όταν μπορώ γελάω, κάπου κάπου νοσταλγώ και άλλοτε γκρεμίζομαι για να σηκωθώ το επόμενο πρωί πιο δυνατή και αποφασισμένη! Έχω δυο παιδιά να μεγαλώσω και μπορεί να "επιτρέπεται" να πέσω, "επιβάλλεται" όμως να σηκωθώ.

Σφιχταγκαλιάζω τα παιδιά μου και σκέφτομαι τα καλύτερα πράγματα που μου έδωσε ο πατέρας μου... Αυτά είναι η προίκα που μου άφησε και εύχομαι, να μπορέσω και εγώ να σταθώ στο πλάι τους όπως εκείνος σε μένα!

Το πένθος θα κάνει τον κύκλο του... Η ανάμνηση του θα είναι πάντα κομμάτι της ψυχής μου. Παίρνω δύναμη ξέροντας πως ότι θυμόμαστε κι αγαπάμε, μένει για πάντα ζωντανό μέσα μας και έτσι πορεύομαι! 

Εύχομαι κουράγιο και δύναμη ψυχής σε όλους εσάς που πενθείτε τον χαμό κάποιου αγαπημένου. Ο χρόνος θα γιατρέψει τον πόνο σας και η υπομονή τις πληγές σας. Σταθείτε στο ύψος των περιστάσεων χωρίς αυτό να σημαίνει πως χρειάζεται να καταπιέσετε τα συναισθήματα σας. Εξωτερικεύστε αυτά που νιώθετε και μιλήστε σε οικία άτομα... με αγάπη και θετικές σκέψεις, όλα θα πάνε καλά!!!

Το πένθος

Η απουσία αυτών που έφυγαν είναι πάντα αισθητή…

«Σήμερα κλείνουν δυο χρόνια από εκείνο το πρωινό που αποφάσισες να φύγεις για το πιο μακρύ ταξίδι σου. Ξέρω πως όσοι έχουν χάσει «άνθρωπο της καρδιάς τους», μπορούν να καταλάβουν πως η απουσία, είναι πάντα παρούσα, πάντα αισθητή και κάποιες φορές κοφτερή σαν μαχαίρι… ο πόνος γίνεται υποφερτός με το πέρασμα του χρόνου, οι αναμνήσεις ξεθωριάζουν, τα στάδια του πένθους κάνουν τον κύκλο τους ξανά και ξανά μέχρι που κάποια μέρα έρχεται και εδραιώνεται στην ζωή μας η συνειδητοποίηση και η αποδοχή του γεγονότος! Μέχρι εκεί… γιατί πάντα νοσταλγείς το αγκάλιασμα, την φωνή και την εικόνα αυτού που έχει φύγει. Πάντα αναρωτιέσαι που να είναι, αν σε ακούει, αν σε βλέπει, αν είναι καλά εκεί που βρίσκεται… πάντα ένα κομμάτι σου αναζητά τις απαντήσεις που δεν πρόλαβες να πάρεις και που κανείς δεν επέστρεψε για να σου δώσει.  Μέχρι τον θάνατο θα αναζητάς και θα γυρεύεις… μια τελευταία αγκαλιά και ένα σ’αγαπάω!

Για μένα είσαι πάντα ένα αστέρι που φωτίζει κάθε βράδυ τον δρόμο μου… το πιο φωτεινό, να το θυμάσαι γιαγιάκα μου»!

Πένθος

Ένα γράμμα για το πένθος

Το γράμμα που ακολουθεί δεν έχει υπογραφή αποστολέα. Είναι η κατάθεση ψυχής μιας εγγονής προς την γιαγιά της που δεν βρίσκεται πια στην ζωή και περιγράφει με τα πιο μελανά χρώματα τα στάδια και το φάσμα των συναισθημάτων που βιώνει κάποιος όταν χάνει έναν πολύ δικό του άνθρωπο! Αξίζει την προσοχή σας.

Έφυγες... έτσι ξαφνικά, εσύ η μάνα, η αδερφή, η καλύτερη φίλη μου, εσύ η μοναδική μου παρηγοριά, η παρέα μου, εσύ που ήξερες να με ακούς χωρίς να με κρίνεις και να με συμβουλεύεις  με οδηγό την αγάπη σου για μένα. Εσύ, που καλύτερα από τον καθένα με ήξερες και για μένα μιλούσες με αγάπη - με έκανε καλύτερο άνθρωπο η αγάπη σου γιαγιά! Ήταν τόσο ξαφνική η αναχώρηση σου που δεν πρόλαβα να σε αποχαιρετήσω και αυτό πονάει περισσότερο απ'όλα. Δεν θυμάμαι πια ήταν η τελευταία φορά που σε είδα, που σ'αγκάλιασα, που μοιράστηκα μαζί σου τους καημούς μου - πάντα και δικοί σου γινόντουσαν και να απαλύνεις τον πόνο μου προσπαθούσες. "Βάστα γερά μου έλεγες θυμάσαι; Έχει ο θεός χρυσό μου". Ήσουν ο φάρος μου, το σημείο αναφοράς μου για 30 ολόκληρα χρόνια, πως μπορώ να ζήσω τώρα χωρίς εσένα; Πως μπορώ να πω αντίο...σε σένα; Αύριο κλείνουν 18 μήνες από εκείνο το πρωινό που έφυγες... κοιτάω τις φωτογραφίες σου και αναρωτιέμαι που να είσαι, πως να νιώθεις, αν βλέπεις πόσο πονάω, αν με ακούς τα βράδια που σου μιλάω! Ξέρω δεν έρχομαι συχνά στο "καινούργιο σου σπίτι". Ίσως γιατί δεν θέλω να συμβιβαστώ με αυτήν την αλλαγή , θέλω βλέπεις να σε θυμάμαι να με περιμένεις καρτερικά στο παράθυρο σου, θέλω να σε θυμάμαι όρθια και δυνατή!

Τον πρώτο καιρό τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα για μένα. Δεν μπορούσα να πιστέψω, να συμβιβαστώ με την καινούργια πραγματικότητα. Που είσαι γιαγιά έλεγα και ξανάλεγα και έκλαιγα θυμάμαι για ώρες κοιτώντας φωτογραφίες σου και αναπολώντας τις τόσες αναμνήσεις μου μαζί σου. Κάποια πρωινά ξυπνούσα και νόμιζα πως ο θάνατος σου ήταν απλά ένα κακό όνειρο που πάει πέρασε, δεν αργούσα όμως να συνέλθω στην ακόμα πιο σκληρή πραγματικότητα. Η κατάθλιψη κράτησε για μήνες. Ακόμα και τώρα, μετά από τόσο καιρό πιστεύω πως εξακολουθώ να βρίσκομαι σε αυτό το στάδιο  και δεν ξέρω αν θα καταφέρω να αποδεχθώ ποτέ την αλήθεια. Λείπεις γιαγιά! Όλοι μου λένε πως πρέπει να πάω παρακάτω, τι μου ζητάει όμως ο κόσμος; Άλλωστε πως μπορεί κάποιος να αγγίξει μια σχέση σαν και αυτή που υπήρχε μεταξύ μας; Σε φέρνω συχνά στο μυαλό μου κι εκεί σου μιλάω, σου ζητάω συγνώμη για τις φορές που σε πίκρανα, σου κρατάω το χέρι και γαληνεύω. Το μόνο που γνωρίζω πια καλά είναι πως η αντίσταση μου στην αλλαγή δεν με βοηθάει να διατηρήσω το παρελθόν. Αντίθετα, με απομακρύνει από το μέλλον. Άλλωστε, μέσα στα σκοτάδια μου ξέρω καλά πως πραγματικά αληθινό δεν είναι ότι αγγίζουμε και βλέπουμε άλλα ότι θυμόμαστε και αγαπάμε! Για μένα, δεν έφυγες ποτέ γιαγιά... σε περιμένω στα όνειρα μου!

Ο θάνατος ενός στενού μέλους της οικογένειας είναι αναπόφευκτα ένα γεγονός ζωής που προκαλεί ιδιαίτερο άγχος στους ενήλικες. Κατατάσσεται πέμπτο στην λίστα των αγχογώνων γεγονότων στην ζωή ενός ατόμου και του προκαλεί περίπου 63% άγχος. Η απώλεια για το άτομο που μένει πίσω είναι μεγάλη, το ίδιο και το φάσμα των συναισθημάτων και των συμπτωμάτων που τα συνοδεύουν. Λύπη, θυμός, απελπισία, ενοχές και φόβος μεταξύ άλλων. Σύμφωνα με την Elisabeth Kubler-Ross κατά την διάρκεια της εμπειρίας του πένθους, το άτομο βιώνει τα εξής 5 στάδια:

1. Άρνηση για τον θάνατο του / της αγαπημένου προσώπου
2. Θυμός προς το άτομο που έφυγε
3. Διαπραγμάτευση με τον Θεό για την αλλαγή της κατάστασης
4. Κατάθλιψη
5. Αποδοχή του γεγονότος.

Δυστυχώς για μεγάλο αριθμό ανθρώπων κάποια από τα στάδια αυτά παραλείπονται με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ξεπεράσουν την απώλεια και να προχωρήσουν παρακάτω. Δείχνουν την άρνηση τους να συμβιβαστούν συγκρατώντας τα δάκρυα τους, αποφεύγουν να μιλήσουν για τον/την θανόντα και δεν επισκέπτονται το κοιμητήριο σχεδόν ποτέ. Είναι σαν να προσπαθούν να σταματήσουν ή να αντιστρέψουν την ροή των πραγμάτων αναβάλλοντας το πέρασμα από τα αναπόφευκτα στάδια της εμπειρίας του πένθους.

Κι εγώ όπως και εσείς έχω χάσει κάποιον πολύ δικό μου άνθρωπο και μέσα από τον πόνο και την θλίψη που βίωσα συνειδητοποίησα πως μόνο μέσα από την αποδοχή των συναισθημάτων μου θα μπορούσα να ξεπεράσω αυτόν τον αποχωρισμό. Αφήστε τα δάκρυα και τις αναμνήσεις να σας κατακλύσουν, ανοίξτε τα άλμπουμ με τους αγαπημένους σας, επισκεφτείτε τον τάφο τους και μιλήστε τους για την καθημερινότητα σας και για όσα νιώθετε τώρα που δεν είναι πια στην ζωή. Βιώνοντας πλήρως την απώλεια και τις συνέπειες της θα μπορέσετε βαθμιαία και με την πάροδο του χρόνου να δείτε την ζωή με αισιοδοξία. Αυτό δεν σημαίνει πως θα ξεχάσετε αυτούς που έφυγαν...σημαίνει απλά πως θα μάθετε να ζείτε χωρίς αυτούς. Κανείς άλλωστε δεν πεθαίνει όσο υπάρχουν άνθρωποι που τους κρατάνε ζωντανούς στην σκέψη και στην καρδιά τους.